Oom Jaap, de broer van mijn moeder, was een van de kleurrijke personen uit mijn familiegeschiedenis. Hij was een bon vivant, filmmaker, verstokt vrijgezel en vóór alles een geletterd man die over een heel verfrissend gevoel voor humor beschikte. In het begin van de jaren vijftig beproefde hij zijn geluk in Australië. Over zijn belevenissen daar schreef hij brieven aan zijn broer Wim, die toen in Indonesië verbleef. Oom Jaap had een van zelfspot en relativerende humor doordrongen schrijfstijl en het is een geluk dat onze familie nog enkele tientallen van deze opmerkelijke brieven in bezit heeft.
Oom Jaap
Oom Jaap
Oom Jaap was de eerste van onze familie, die naar Australië vertrok. Toen mijn ouders enige tijd later ook in Australië gingen wonen, heeft hij ze enkele keren bezocht. In onderstaande fragmenten van brieven spreekt hij over ze als Jen en Gerrit. Oom Jaap heeft zijn draai niet kunnen vinden in Australië en is in 1953 teruggekeerd naar Nederland. Hij vestigde zich in Rotterdam en verdiende de kost als vertaler van het Engels naar het Nederlands. Hieronder vind je enkele korte fragmenten uit zijn prachtige brieven. Onderaan heb ik de brief waarin hij onder meer verslag doet van zijn bezoek aan mijn ouders, in zijn geheel geplaatst.
Melbourne
'Ik zit alweer ruim 3 mnd. in Melbourne en we gaan welgemoed de zomer tegemoet. Plenty of girls here, Wim, jammer dat ze nogal geëmancipeerd zijn. Ik werk nog steeds op die radio-fabriek, maar ga daar over een maandje weg, in de hoop iets beters te kunnen bemachtigen. Zwerf hier maar zo'n beetje rond. Kan maar niet tot een besluit komen wat betreft m'n toekomst. Enfin we zullen wel zien wat het wordt.'
Herinneringen
'Ja, dat kleine landje daar aan de Noordzee, ben ik nog niet vergeten. Maar herinneringen zijn als scherven. Wij leven alleen van afscheid nemen.'
Over mijn ouders
'Vandaag zijn Jen en Gerrit weer in Melbourne aangekomen. Ik zal je even de juiste volgorde vertellen. Een maand geleden arriveerden zij met de Johan van Oldebarnevelt in Melbourne. Zij moesten van de emigratie-autoriteiten doorgaan naar kamp Bathurst, 80 mijl van Sydney. Aangezien zij hier accomodatie konden krijgen, besloten zij per trein naar Melbourne terug te komen, wat zij dan ook gedaan hebben. Die Gerrit is een geschikte knaap. Jammer dat hij geen Engels spreekt. Nu begint hij voorlopig als ongeschoolde arbeider in een glasfabriek. Jen is van plan Hollandse poppen te gaan maken, welke hier wel goede aftrek zullen vinden.'
Dunlop
Foto gemaakt door Oom Jaap
'Met mij gaat alles nog goed. Ik sta nu gedurende ruim een jaar op de "payroll" van Dunlop waar ik wel een geschikt baantje heb (production-planning clerk). Ik hoop echter in de loop van het volgende jaar naar Queensland te trekken. Het is momenteel zeer riskant om van werk te veranderen aangezien de naoorlogse "boom" periode tot het verleden behoort. Duizenden emigranten (vooral Italianen) zijn niet in staat werkgelegenheid te vinden. De welvaart hier staat of valt met de prijs van wol. Het blijkt nu pas hoe wankel de basis is van de jonge Australische industrie.'
Terug naar Holland
'Na een buitengewoon interessante reis, ben ik dan eindelijk in Holland aangekomen. Nog ben ik in gedachten op de Indische Oceaan, in Napels, Genua en niet te vergeten Parijs waar ik zes dagen rondgezworven heb. Peinzend bedenk ik hoe vreemd het is dat alles voorbij moet gaan. Men ontmoet mensen in zijn leven en zij verdwijnen weer, alleen de herinnering blijft.
Het weerzien van Rotterdam vervulde mij met gemengde gevoelens. Enerzijds was het prettig om weer in vertrouwde omgeving terug te zijn, anderzijds was ik teleurgesteld omdat Rotterdam de indruk maakte van een dorp bestaande uit kleine nauwe straten terwijl de mensen er slecht gekleed, boers en dom uitzagen.'
Complete brief
Elwood, 5 Juli 1952
Beste Wim,
Even kom ik bij je binnenvallen met wat regels uit dat grote eiland Australia. Achter m'n typewriter zit ik, met een dikke trui aan en das om, want het is behoorlijk fris en de kamer is niet verwarmd. Maar vanavond zoek ik warmere regionen op (een dancing) met een Bulgaarse emigrant.
Enige tijd geleden arriveerde een oude vriend van mij in Melbourne en je begrijpt, dat wij elkaar veel te vertellen hadden, terwijl we samen in Melbourne de boel een beetje opvrolijkten.
Verleden maand heb ik Jen en Gerrit eens opgezocht, die zoals je weet op een boerderij leven en werken. Het was een trip van 130 mijl, per trein, bus en auto. Zij wonen in een gezellig huis en 's avonds zaten wij te genieten van een knots van een houtvuur in hun intieme huiskamer. Alleen jammer dat ik niet zitten kon. Ja, dat zal ik je vertellen, Wim. De eerste morgen zou ik met Ger de schapen gaan controleren (te paard). Wel, dacht ik, paardrijden is altijd mijn sport geweest en niets vermoedend slingerde ik mij in het zadel. Laat het nu een wilde, half ongetemde pony zijn, die op de meest onverwachte momenten zijn achterpoten in de lucht wierp. Daar kwam nog bij dat die pony maar hard wilde rennen.... en ik niet. Het was dus een voortdurende strijd tussen dier en mens. Op een gegeven moment kon ik hem niet meer houden en die pony er vandoor. Al spoedig hing ik scheef op die paardenrug en zag de grond steeds dichterbij komen. Het liep echter nog goed af, want toen ik m'n evenwicht dreigde te verliezen, dacht ik plotseling aan iets wat ik eens in een cowboy boek gelezen had: "sla de armen om de hals en benen om de poten." Ik paste dat vakkundig toe en tot m'n verbazing stond m'n pony direct stil en kon ik me rustig op de grond laten zakken. De tweede keer liep het echter niet zo goed af. Dat was vlak voor het huis waar Jenny ons op stond te wachten. Toen maakte de bundel vlees en zenuwen een plotselinge zijsprong waar ik niet van terug had en maakte kennis met moeder Aarde. (Jenny lag natuurlijk dubbel, dat begrijp je). Zo kwam het dat ik de volgende drie dagen niet zitten kon. Maar toch heb ik daar drie prettige dagen doorgebracht.
Dunlop geniet nog steeds van m'n waardevolle(?) diensten. Ik leer daar veel omtrent de bandenproductie. Ik ben echter nog steeds onrustig en ben van plan om aan het eind van het jaar een tijdje als fruitplukker te gaan werken. Daarna ga ik misschien naar Brisbane. Heel diep in m'n hart heb ik echter het plan opgevat om over een paar jaar over te steken naar Canada, daar een jaar of twee blijven en dan per auto dwars door U.S.A. naar Zuid-Amerika. Heb jij al plannen voor de toekomst gemaakt, Wim? Voel je er niets voor om hier een garage op te zetten? (Ik zou dan het autobanden deel voor m'n rekening kunnen nemen.) Australië is een jong land en als je met een zaak meegroeit, is je toekomst verzekerd. (Voor zoiets wil ik Canada en Z-A. wel opgeven.)
Wim, 8 augustus ben je jarig niet? Hoewel ik er iets te vroeg mee ben, mag ik je misschien toch alvast hartelijk feliciteren. Volgende week zal ik je wat ingeblikt sinaasappelsap opsturen. Verder zou ik graag nog iets voor je verjaardag willen sturen. Een goed boek misschien? Dat is gelijk goed voor je engels. Enfin, dat hoop ik dan in je volgende brief te horen.
Ontvang jij nog weleens nieuws uit Holland? Van de week kreeg ik een hartelijke brief van Oom Dave, die mij vertelde, dat Jaap nu in de U.S.A. woont. Morgen zal ik hem eens een briefje schrijven. Zo grijpen er allerlei veranderingen plaats in Holland. Ik neem aan, dat er ook weleens iets voorvalt in Djakarta, Wim, en hoop daarvan iets te vernemen. Ik ben overal in geïnteresseerd.
Maar ik zal eens ophouden in de hoop spoedig van je te horen, wel, "Do Swidania" (Russisch voor "Good Bye")
Je broer,
Meer brieven lezen?
Zo nu en dan plaats ik, speciaal voor de liefhebbers, een nieuwe brief van Oom Jaap. Dus klik hier als je er geen genoeg van kunt krijgen.
Terug naar overzicht verhalen.
Reageren? Klik hier
